Zand is onzichtbaar aanwezig in alles. Het zit in glas, elektronica, auto's – en natuurlijk in het meest gebruikte product ter wereld na water: beton.
Maar zand wordt schaars. Niet zomaar zand, maar juist het hoekige zand dat nodig is voor de bouw. Woestijnzand is bijvoorbeeld te rond en daardoor ongeschikt voor toepassingen als beton. De aanvoer van geschikt nieuw zand ligt wereldwijd lager dan de snelheid waarmee we het verbruiken – waardoor de voorraad in razend tempo verdwijnt.
De documentaire Sand Wars laat het haarfijn zien: stranden verdwijnen, rivieren storten in, en in diverse landen zijn inmiddels grote criminele netwerken actief die handelen in zand. Volgens de Verenigde Naties zal de strijd om zand in de toekomst net zo heftig worden als die om drinkwater.
En toch gooien we het in Nederland vaak gewoon weg. Letterlijk.
Veel sloopbeton wordt nog steeds gebroken tot mengpuin en onder een weg gestort. En dat is zonde,op deze manier verdwijnen er miljoenen tonnen zand uit de keten. Volgens het Betonakkoord kunnen we – op basis van de huidige vraag – circa 50% van ons benodigde zand uit de bestaande gebouwde omgeving halen. Dat vereist wel een schone oogst en hoogwaardige verwerking. En er is mogelijk meer: de potentie kán in de toekomst hoger uitvallen, dan moeten we wel slimmer ontwerpen, bouwstromen beter organiseren en hoogwaardige circulaire technieken (zoals die van Urban Mine) opschalen.
Tegelijkertijd wordt het in Nederland steeds lastiger om nieuw zand te winnen. Veel zand komt uit gebieden die ook van belang zijn voor natuur, waterwinning of woningbouw. Provincies maken daarom steeds vaker een zorgvuldige ruimtelijke afweging, waarbij nieuwe vergunningen onder druk staan en bestaande winlocaties langzaam uitgeput raken.
Door primair zand deels te combineren met gecertificeerd circulair zand ontstaan robuustere mengstrategieën. Dat is geen vervanging van het oude, maar een versterking van het geheel – met als resultaat: minder druk op schaarse bronnen én een stap richting echt circulair bouwen. Het Circuzand van Koninklijke Smals is hier een mooi voorbeeld van.
Urban Mine draagt bij aan de beschikbaarheid van duurzaam circulair zand met Freesand: circulair zand van hoogwaardige kwaliteit, herleidbaar en inzetbaar als volwaardige vervanger in betonmengsels. Zo ontstaat een robuustere zandketen – én bouwen we samen aan een toekomstbestendige sector.
Belangrijk is wel dat we de betonketen schoon en herleidbaar houden. Verontreinigde mengstromen – zoals AEC – kunnen écht niet langer. Nog los van het feit dat recent opnieuw is aangetoond door SGS dat kritieke onderdelen van testen niet gehaald worden, moeten we vooral beginnen met bezinnen. Wat we vandaag toevoegen, bepaalt of beton morgen nog herbruikbaar is.
.svg)
